Prof. Dr. Elvan Özalp

Prof. Dr. Elvan Özalp

Yeme Bozuklukları

Yeme bozukluklarının yetişkin çağda görülen başlıca alt tipleri Anoreksiya nervoza, Bulimiya nervoza, Tıkınırcasına yeme bozukluğudur.

Bu bozukluklardaki ortak temel özellik; kişinin kendini değerlendirmesinde vücut ağırlığı ve biçimine uygunsuz bir atfın olmasıdır. Yani anoreksiya nervozada olduğu gibi ne kadar düşük vücut ağırlığına sahip olurlarsa olsunlar kendilerini aşırı kilolu algılayabilirler, ya da bulimiya nervozada olduğu gibi aşırı atıştırma ataklarının ardından şişmanlayacakları korkusuyla ve yoğun bir suçluluk duygusuyla bunu telafiye girişebilirler. Anoreksiya nervozada da kilo almaktan çok büyük korku vardır. Bulimiya nervozada da tıkınırcasına yeme ataklarından sonra kilo almamak için aşırı egzersiz, yediklerini kusma, laksatif kullanma gibi davranışlar sergilenir. Yeme bozukluklarının temelinde gerçek hayatta baş edilemeyen duygusal karışıklıklara yemek yiyerek cevap verme vardır. Erken çocukluk çağında yaşanan bazı travmaların , ebeveyn tutumlarının bu tablonun gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir.

Yeme bozukluğu belirtileri, bu üç bozuklukta klinik olarak bazı farklılıklar içerse de ortak belirtileri vardır. Anoreksiya nervozada en belirgin özellik kişinin gereksinimlerine göre enerji alımını aşırı derecede kısmasıdır. Bu durum belirgin olarak vücut ağırlığında azalmaya yol açar. Bu durum o kadar ilerleyebilir ki hayati tehlike yaratabilecek sınırlara ulaşabilir. Bu tabloya rağmen bu kişiler kilo almaktan aşırı derecede korkarlar ve kilo almamak için yememeye , eğer biraz fazla atıştırdıklarında kusmaya, aşırı egzersize yönelebilirler. Bulimiya nervozada ise vücut ağırlığında belirgin azalma olmaksızın yineleyici tıkınırcasına yeme dönemleri olur. Benzer sürede birinin yiyebileceğinden çok fazla yeme davranışı vardır, bunu denetleyemediği duygusunun yaşanması ve ardından da kimi zaman aşırı egzersiz, kusma davranışları görülebilir. Tıkınırcasına yeme bozukluğunda ise bulimiyada olduğu gibi aşırı yeme atakları vardır ama bunu telafi etmek için kusma, aşırı egzersiz yapma gibi davranışlar görülmez.

Yeme bozukluğu, hayatın herhangi bir döneminde ve herhangi bir cinsiyette görülebilmektedir. Fakat genellikle adölesan dönemindeki genç kızları ve genç kadınları etkileyen önemli bir sağlık sorunudur.

Bilişsel davranışçı terapi, dinamik yönelimli psikoterapiler, beslenme bozukluklarının tedavi edilmesinde iyi sonuçlar veren yöntemlerdir. Kimi dönemlerde antidepresan tedaviler ek olarak verilebilir.Beslenme bozukluğu olan bireyler strese ve duygusal olaylara sorunlu bir beslenme davranışı ile tepki verdiğinden dolayı terapi bu bireylere stres ve duygusal durumlarla alternatif baş etme yöntemlerini öğretmeyi amaçlamaktadır. Özellikle genç hastalarda aile ve yakın çevrenin terapiye dâhil edilmesi çok önemlidir.