Uyum Bozukluğu
Tetikleyici etkenlere bağlı olarak bu etkenin oluşundan sonraki 3 ay içinde görülen duygu, davranış, düşüncelerle ilgili belirtiler olarak tanımlayabiliriz. Örneğin kanser tanısı alan birinin ruhsal belirtiler göstermesi gibi, boşanma veya işten ayrılma gibi etkenlere bağlı olarak yaşanan ruhsal sıkıntıları da örnek olarak verebiliriz. Bu tanının konması konusunda dikkat edilmesi gereken şey böyle durumlar yaşadığımızda hepimizin bazı sıkıntılar yaşaması olağanken burada durum biraz daha farklıdır. Tetikleyici etkenin yoğunluğu ile orantısız bir tepki, belirtilerde aşırılık ve süreklilik olması gereklidir. Hatta kişinin iş ve özel yaşantısında işlevselliğinde bozulmalar görülmelidir. Hastalığın çökkün duygudurumla giden, kaygı ile giden, kaygı ve çökkün duygudurum birlikte giden, davranış bozukluğu ile giden olmak üzere çeşitli klinik alt tipleri vardır.
Tedavi
Tedavi edilebilir bir durumdur. Bireysel psikoterapiler yararlıdır. Belirtilerin şiddet ve yoğunluğuna bağlı olarak ilaç tedavisi de uygulanabilir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu
Kişinin ruhsal ve bedensel varlığını sarsan, inciten, yaralayan her türlü olaya travma denir. Kişi için ağır stres yaratabilecek kazalar, doğal afetler, yangın, soygun, tecavüz, işkence gibi çeşitli olaylar sonrasında görülebildiği gözlenmiştir.Kişinin doğrudan travmayı yaşaması ya da başkalarının başına gelen olayları görmesi,bunlara tanıklık etmesi ya da bunu öğrenmesi de bu klinik tabloya neden olabilir.
Travma Sonrası Stres Bozukluğu Belirtileri
Çoğu kişide, travmayı izleyen günlerde görülen ve genellikle birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelen bu belirtiler, bazı kişilerde aylarca hatta yıllarca sürebilir. Tanı konması için belirtilerin en az bir ay sürmesi gereklidir. Belirtiler bazen travmatik olaydan aylar sonra da başlayabilir.
Tedavi
Çoğu zaman ilaç tedavisi ve psikoterapi ile birlikte yürütülür. Uyku sorunları, yoğun kaygı, bunaltı ve depresif durumlarda antidepresan vb. ilaç tedavisi eklenebilir. Sosyal destek sistemlerinin arttırılması, “debriefing“ dediğimiz grup toplantıları; travmatik olaya maruz kalanların duygu, düşüncelerini anlattığı, dinleme, bilgilenme, paylaşma ile farkındalıklarını artırarak , işlevselliğini kaybetmiş olan düşüncelerini yeniden yapılandırmalarının sağlandığı yöntemler kullanılır.
Gevşeme gibi anksiyeteyle başa çıkma teknikleri fayda sağlar. Psikoterapötik tedaviler arasında etkili olduğu gösterilen tedavi türü olarak psikodinamik yönelimli psikoterapiler, bilişsel-davranışçı terapiler ve EMDR (eye movement desensitization and reprocessing) yaklaşımı denenebilir.
